بسمه
تعالي
بررسي نحوه ارائه خدمات
توانبخشي به آسيب ديدگان زلزله گيلان و فارس
دكتر
محمد كمالي
، استاديار دانشكده
علوم توانبخشي دانشگاه علوم پزشكي ايران
محمدرضا مرادي ، كارشناس
ارشد فيزيوتراپي ، سازمان بهزيستي كشور
دكتر
منوچهر ارجمند حسابي ، معاون دفتر امور برنامه هاي توانبخشي سازمان بهزيستي
كشور
مقدمه :
زلزله از جمله پديده هايي است كه به هنگام وقوع ، جامعه را با مخاطرات و
نابساماني هايي مختلف مواجه مي سازد و اختلالاتي را در ساختار و امور جامعه
بدنبال دارد. اقشار مختلف جامعه به هنگام وقوع آن قادرند تا با انجام
تمهيداتي به مقابله با اين موضوع پرداخته و خود را با آن وفق دهند. از آنجا
كه در مقايسه با افراد عادي ، معلولان داراي ويژگي هاي عملكردي و جسمي خاصي
هستند ، بنابراين به هنگام وقوع زلزله معلولان با مسائل و مشكلات مضاعفي
روبرو هستند كه لازم است با اتخاذ شيوه هاي منطقي و اصولي با اين پديده
برخورد نمايند.
وقوع زلزله هاي متعدد در ايران لزوم شناخت آنچه به هنگام زلزله بر اين گروه
رفته است را آشكار مي سازد. در اين ميان ميزان اطلاع افراد داراي معلوليت و
نيز گروههاي امداد رسان از نحوه برخورد با معلولان در هنگام وقوع زلزله ،
ميزان آسيب هاي وارد به افراد سالم كه منجر به معلوليت آنان شده است و زمان
دريافت خدمات توانبخشي ارائه شده بعد از زلزله و ايجاد معلوليت و
…
مي تواند در اين بررسي مورد لحاظ قرار گيرند. مطالعه حاضر با هدف تعيين
چگونگي ارائه خدمات توانبخشي به آسيب ديدگان زلزله گيلان و فارس انجام
گرفته است. عدم وجود گزارشات مدون در اين زمينه در سازمانهاي ارائه كننده
خدمات باعث گرديد تا مطالعه بر روي افرادي از جامعه كه تحت تاثير زلزله به
معلوليت دچار شده بودند انجام شود. همچنين پرونده هاي موجود نيز براي بررسي
نحوه ارائه خدمات توانبخشي مورد بررسي قرار گرفت.
مواد
و روشها :
مطالعه به شيوه اي توصيفي طراحي گرديد و متغيرهايي چون سن، جنس ،
تحصيلات ، نوع آسيب ديدگي ، نوع معلوليت بوجود آمده ، فاصله زماني خدمات
درماني پس از وقوع زلزله ، فاصله زماني دريافت خدمات توانبخشي پس از وقوع
زلزله ، نحوه چگونگي روند ارجاع دريافت خدمات توانبخشي ، نوع خدمات
توانبخشي دريافت شده ، نيازهاي ضروري خدمات توانبخشي ، منبع ارائه خدمات
توانبخشي ، نحوه آموزش آمادگي در مقابل بلايا و ميزان رضايتمندي از ارائه
خدمات توانبخشي مورد بررسي و مطالعه قرار گرفت.
با توجه به زلزله خيز بودن استانهاي گيلان و فارس و وقوع زلزله در رودبار و
كازرون ، بررسي حاضر بر روي اين دو شهر انجام گرفت. در منطقه رودبار،
دسترسي به 64 نفر از آسيب ديدگان ناشي از زلزله ميسر گرديد و در شهرستان
كازرون مطالعه بر روي 94 نفر از معلولان كه در هنگام وقوع زلزله در منطقه
بوده اند انجام شد. تلاش لازم بعمل آمد تا حداكثر افراد آسيب ديده شناسايي
و مورد پرسش قرار گيرند.
ابزار جمع آوري اطلاعات پرسشنامه بوده است كه توسط كارشناسي مربوطه و بر
اساس اظهارات فرد و در برخي موارد مندرجات پرونده ها تكميل گرديده است.
براي تجزيه و تحليل داده ها از آمار توصيفي شامل استفاده از شاخص هاي تمايل
مركزي و پراكندگي و نيز جداول و نمودار استفاده گرديده است.
عدم دسترسي به برخي از افراد حادثه ديده در جريان زلزله بخاطر ترك محل
اقامت و نيز عدم امكان دسترسي به برخي پرونده هاي افراد در مراكز بهداشتي
درماني و توانبخشي از جمله محدوديت هاي تحقيق بوده است.
نتايج
در
استان گيلان تحقيق پيرامون زلزله رود بار در سه محور و جامعه متفاوت مورد
بررسي قرار گرفته است
الف :
بررسي وضعيت آسيب ديدگان زلزله منطقه رود بار
ب :
بررسي وضعيت مدد جويان معلول تحت پوشش سازمان بهزيستي هنگام وقوع
زلزله در منطقه رود با ر
ج :
بررسي وضعيت آسيب ديدگان زلزله منطقه رودبار با تمركز مطالعه روي پرونده
هاي موجود در مراكز توانبخشي پزشكي ( فيزيوتراپي ، ارتوپدي فني و كار
درماني ) كه در هر سه مورد حجم جامعه مورد بررسي 64 نفر بود ه است .
در استان
فارس تحقيق پيرامون زلزله در استان با توجه به آسيب ديدگي و ايجاد
معلوليت در كمتر از 10 نفر، صرفاً وضعيت مددجويان معلول تحت پوشش سازمان
بهزيستي در هنگام وقوع زلزله در آن منطقه مورد مطالعه و بررسي قرار گرفته
است كه در اين قسمت حجم جامعه 94 نفر بوده است.
در
ارائه نتايج سعي شده است تا نتايج بررسي وضعيت آسيب ديدگان زلزله در منطقه
رودبار به صورت مجزا و نتايج بررسي وضعيت معلولان در مناطق رودبار و
كازرون در كنار هم و در نهايت هم نتايج
بررسي وضعيت آسيب ديدگان زلزله منطقه رودبار با تمركز مطالعه روي پرونده
هاي موجود در مراكز توانبخشي پزشكي ( فيزيوتراپي ، ارتوپدي فني و كار
درماني) به صورت مجزا ارائه شود.
جدول
شماره يك: توزيع فراواني متغيرهاي مورد بررسي در منطقه رودبار –1380
|
رديف
|
شرح |
رودبار |
|
|
تعداد |
درصد |
|
1
|
جنس
مرد
زن
|
18
46
|
1/28
9/71
|
|
2 |
سن
كمتر از 15
16-24
15-34
بالاتر از 35 |
7
22
13
22 |
9/10
4/34
3/20
4/34 |
|
3 |
محل
حضور
منزل
فضاي باز
|
64
0 |
100
0 |
|
4 |
آموزش قبلي
خير
بلي |
64
0 |
100
0 |
|
5 |
تحصيلات
بيسواد
ابتدائي
راهنمائي
متوسطه
بالاتر
|
26
13
17
6
2 |
6/40
3/20
6/26
4/9
1/3 |
|
6
|
فاصله زماني تا خدمات
درماني
يك روز
دو روز
سه روز
|
61
2
1 |
3/95
1/3
100 |
|
7 |
فاصله خدمات درماني
و توانبخشي (ماه )
كمتر از يك ماه
يك ماه
2 تا 4 ماه
بيشتر از 4 ماه
|
6
12
17
39 |
4/9
8/18
6/26
2/55 |
|
8 |
نوع آسيب وارده
نخاعي كمري
نخاعي گرد ني
شكستگي ستون فقرات
آسيب و شكستگي اندام فوقاني
آسيب و شكستگي اندام تحتاني |
34
1
2
7
18 |
1/53
6/1
2/3
2/11
6/21 |
|
9
|
نوع معلوليت ايجاد
شده
پاراپلژي
كوادري پلژي
پاراپارزي
قطع اندام فوقاني
قطع اندام تحتاني
نقص اندام فوقاني
نقص اندام تحتاني
ساير |
25
1
6
2
6
7
12 |
1/39
6/1
4/9
2/3
6/9
2/11
4/14 |
|
10
|
خدمات توانبخشي ارائه
شده
فيزيوتراپي
فيزيوتواپي و كار درماني
ارتوپدي
مستمري
هيچ خدماتي ارائه نشده
|
47
9
1
1
5 |
4/73
1/14
6/1
6/1
8/7 |
|
11
|
خدمات مورد نياز
وسايل كمك توانبخشي
خدمات مددكاري
وسايل كمكي - مددكاري
هيچ |
21
22
17
4 |
8/32
4/34
6/26
64 |
|
12
|
فاصله زلزله و دريافت
خدمات توانبخشي
هيچ
يك ماه
2ماه
بين 3 ماه تا يك سال |
11
36
2
11
|
2/17
3/56
4/9
2/17 |
|
13 |
چگونگي مراجعه براي
دريافت خدمات
ارجاع از مراكز
درماني
مراجعه شخصي
مراجعه سازمان ارائه
دهنده خدمات
نامشخص |
2
59
1
2 |
1/3
2/92
6/1
1/3 |
|
14
|
ميزان رضايتمندي آسيب ديدگان از خدمات توانبخشي ارائه شده
هيچ
بلي
خير
|
2
59
3
|
1/3
2/92
7/4 |
|
15 |
منابع ارائه دهنده
خدمات
بهداشت و درمان
سازمان بهزيستي
كميته امداد امام
(ره)
بهداشت درمان و
بهزيستي
سازمان بهزيستي و
كميته امداد
هيچكدام |
3
44
1
6
1
9
|
7/4
8/68
6/1
4/9
6/1
1/14 |
|
16 |
محل زندگي
شهر
روستا |
43
21 |
2/67
8/32 |
جدول شماره دو : توزيع فراواني متغيرهاي مورد بررسي در معلولان حاضر در
منطقه در مناطق كازرون و رود بار –1380
|
رديف
|
شرح |
كازرون |
رودبار |
|
|
تعداد |
درصد |
تعداد |
درصد |
|
1 |
سن
كمتر از 15
16-24
15-34
بالاتر از 35 |
45
14
15
23 |
12/46
4/14
5/15
7/23 |
30
15
3
14 |
4/48
2/24
8/4
6/22 |
|
2 |
محل
حضور
منزل
فضاي باز
|
85
12 |
6/87
4/12 |
85
12 |
|
